Ο Stokes είναι ένας μεγάλος κρατήρας πρόσκρουσης, περίπου 60 χιλιόμετρα σε διάμετρο που βρίσκεται στις Βόρειες χαμηλές πεδιάδες του Άρη.

Οι κρατήρες αυτού του μεγέθους κατά κανόνα έχουν μια κεντρική δομική ανύψωση, η οποία δημιουργεί βουνοκορυφές μέσα ή κοντά στο κέντρο του κρατήρα. Οι Βόρειες πεδιάδες καλύπτονται κατά μεγάλο μέρος από λάβα και ιζήματα, αλλά κρατήρες όπως ο Stokes μας επιτρέπουν να παρατηρήσουμε το άλλοτε θαμμένο βραχώδες υπόστρωμα, το οποίο είναι εκτεθειμένο στην κεντρική του ανύψωση.

Η πρώτη υποεικόνα δείχνει μια μεγάλη ποικιλία χρωμάτων και υφών σε ένα μπερδεμένο, κομματιασμένο σχέδιο, δηλ. “μεγαλατυποπαγή” (megabreccia). Στο στερεοσκοπικό ανάγλυφο μπορούμε να δούμε ότι πολλές από τις κομματιασμένες περιοχές ξεχωρίζουν, που σημαίνει ότι είναι πιο ανθεκτικές στην διάβρωση σε σχέση με το περιβάλλον λεπτόκοκκο υλικό ανάμεσα σε αυτές τις περιοχές. Επίσης υπάρχει μια πληθώρα από αμμόλοφους με σκούρα άμμο καθώς και άλλες αιολικές εναποθέσεις στην κορυφή της περιοχής του εκτεθειμένου βραχώδους υποστρώματος.

Η μεγαλατυποπαγής, η οποία αποτελείται από πολύ μεγάλα κομμάτια υπάρχοντος βραχώδους υποστρώματος, δημιουργείται από ενεργητικές διαδικασίες, αλλά συγκεκριμένα από γεγονότα πρόσκρουσης στον Άρη. Παρόλο που εναποθέσεις μεγαλατυποπαγούς μπορούν να καλύψουν τις κεντρικές ανυψώσεις, δεν μπορεί η πρόσκρουση του Stokes να δημιούργησε αυτή την μεγαλατυποπαγή.

Ο σχηματισμός της κεντρικής ανύψωσης ενός κρατήρα συνήθως δεν διαχωρίζει και δεν ανακατεύει το βαθύ βραχώδες υπόστρωμα. Έτσι λοιπόν εάν αυτά τα μεγαλατυποπαγή είναι εκθέσεις του βαθέως βραχώδους υποστρώματος που ήλθαν στην επιφάνεια από την κεντρική ανύψωση, και δεν είναι απλές εναποθέσεις καλυμμένες στην κεντρική ανύψωση, τότε είναι πολύ πιθανόν αυτά τα μεγαλατυποπαγή να δημιουργήθηκαν από πολύ μεγαλύτερες και παλαιότερες προσκρούσεις δημιουργίας λεκανών οι οποίες είναι θαμμένες κάτω από την επιφάνεια.

Με την βοήθεια εικόνων υψηλής ανάλυσης, και ιδιαίτερα με τα τρισδιάστατα ανάγλυφα, ελπίζουμε να αποκωδικοποιήσουμε εάν τα παρατηρημένα υλικά στην κεντρική ανύψωση δημιουργήθηκαν από τον υπάρχον κρατήρα ή πριν της δημιουργίας του κρατήρα. Ούτως ή άλλως, οι κεντρικές ανυψώσεις των κρατήρων μπορούν να παρέχουν παράθυρα στην βαθύτερη και παλαιότερη γεωλογική ιστορία του Άρη. Για παράδειγμα, εάν υπήρχε ένας πολύ αρχαίος ωκεανός στις Βόρειες χαμηλές περιοχές, αυτοί οι βράχοι θα μπορούσαν να έχουν εναποθέσεις από αυτόν τον ωκεανό.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Το ζεύγος των εικόνων (δείτε επίσης το ESP_016980_2360) στοχέυθηκε για την στεροσκοπική κάλυψη των ανατολικών πλαγιών της κεντρικής ανύψωσης (δείτε το PSP_09332_2360 για μια διπλανή περιοχή).

Απόδηση στα ελληνικά: Κωνσταντίνος Σταυρόπουλος